Kompostownik zamienia resztki z kuchni i ogrodu w ciemną, próchniczną materię organiczną, która poprawia strukturę gleby i zastępuje część zakupionych nawozów. Założenie go jest proste, ale kilka decyzji na początku wpływa na to, czy kompost będzie dojrzewał bez przykrego zapachu i szkodników.
Gdzie ustawić kompostownik
Wybierz miejsce w półcieniu, osłonięte od wiatru, najlepiej w pewnej odległości od okien i granicy działki. Pełne słońce wysusza stos, a całkowity cień spowalnia procesy. Kompostownik powinien stanąć bezpośrednio na ziemi, a nie na betonie, aby do stosu mogły dostać się dążownice i drobnoustroje. Zadbaj o miejsce na taczkę i swobodny dostęp. Przed założeniem sprawdź regulamin osiedla lub działek, jak również lokalne zasady gospodarki odpadami.
Wielkość i konstrukcja
Optymalny stos ma objętość około 1 m³, czyli około metra na metr na metr. Zbyt mały stos wolno się nagrzewa, a zbyt duży trudno przerzucać. Dobrze sprawdzają się:
- Kompostownik drewniany z desek lub palet. Wybieraj palety oznaczone symbolem HT i unikaj tych z oznaczeniem MB.
- Kompostownik z siatki lub kratownicy, tani i dobrze przewiewny.
- Kompostownik plastikowy (termokompostownik) zatrzymuje ciepło i wilgoć, ale potrzebuje ostrożnego nawadniania.
- Dwie lub trzy komory: w jednej stos dojrzewa, w drugiej przygotowuje się nowy materiał.
Zielone i brązowe: proporcje
Kompost potrzebuje dwóch rodzajów materiału. Zielone są wilgotne i bogate w azot, brązowe suche i bogate w węgiel. Orientacyjnie na jedną objętość zielonych daj dwie lub trzy objętości brązowych.
| Zielone (azot) | Brązowe (węgiel) |
|---|---|
| skoszona trawa, resztki warzyw i owoców | suche liście (Opadłe liście w ogrodzie) |
| fusy po kawie i herbacie | rozdrobnione gałęzie i zrębki |
| świeże chwasty bez nasion | słoma, siano |
| łuski jaj (w niewielkich ilościach) | niezadrukowany kolorowo papier i karton |
Czego nie wrzucać
- Mięsa, ryb, kości, nabiału i tłuszczu, które przyciągają szkodniki i pachną.
- Roślin chorych, na przykład porażonych zarazą ziemniaczaną.
- Chwastów z dojrzałymi nasionami oraz kłączy chwastów wieloletnich.
- Odchodów psów i kotów.
- Popiołu z węgla, pieluch, kolorowych druków i zdjętych pestycydami resztek.
- Dużych ilości cytrusów i cebuli.
W zwykłym przydomowym kompoście temperatura nie zawsze przekracza 50–60°C, więc nie można zakładać, że wszystkie nasiona i patogeny zostaną zniszczone.
Jak układać stos
- Na dnie ułóż warstwę grubo posiekanych gałęzi (około 10–20 cm), co zapewnia dopływ powietrza.
- Dodawaj na przemian warstwy zielone i brązowe, kolejno po kilkanaście centymetrów.
- Większe resztki rozdrabniaj, bo mniejsze fragmenty rozkładają się szybciej.
- Gdy stos jest suchy, spryskaj go wodą. Powinien być wilgotny jak wyciśnięta gąbka.
- Przykryj stos matą lub kartonem, aby ograniczyć parowanie i wpływ ulewy.
- Co kilka tygodni przerzucaj kompost widłami, aby go napowietrzyć.
Jak długo dojrzewa
Proces trwa zwykle od kilku miesięcy do roku, zależnie od materiału i pogody. Dojrzały kompost jest ciemny, kruchy i pachnie jak leśna ziemia. Przesiej go przez sito i używaj do grządek, doniczek (w mieszance z ziemią) i jako ulepszacz gleby pod krzewami.
Typowe problemy
| Problem | Przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Nieprzyjemny zapach | za dużo zielonych, za mało powietrza | dodaj brązowe, przerzuć stos |
| Stos nie rozkłada się | za sucho lub za mało zielonych | zwilż i dodaj zielone |
| Mokra, śluzowata masa | za wilgotno, zbita | dodaj suche materiały, wymiešaj |
| Muszki owocowe | resztki owoców na wierzchu | przykrywaj świeże resztki warstwą suchych liści |
| Gryzonie | resztki gotowanych potraw, mięso | nie wrzucaj tych odpadów, zabezpiecz stos siatką |
Do czego użyć kompostu
Kompost wymieszany z ziemią wypełnia grządki podwyższone, o czym pisze tekst Podwyższone grządki, a rozsypany cienką warstwą wzbogaca grządki warzywne. Używany jako mulcz chroni wilgoć, więcej w poradniku Mulczowanie.
Zobacz też
- Opadłe liście w ogrodzie
- Płodozmian i sąsiedztwo roślin
- Przygotowanie ogrodu do zimy
- Katalog roślin i Pomocnik Ogrodnika
Zdjęcie wygenerowane przez AI w celu zilustrowania tematu artykułu.
